Ochrona powietrza

Zgłaszanie podejrzenia spalania odpadów w domowych paleniskach  – Wydział Ochrony Środowiska i Gospodarki Odpadami Urzędu Gminy Zabierzów, tel. 12 283 07 56; Komisariat Policji w Zabierzowie, tel. 12 258 03 50.

Działania podjęte przez Urząd Gminy Zabierzów w celu poprawy stanu jakości powietrza

 

Opracowane i uchwalone zostały następujące dokumenty:

-Program Ograniczenia Niskiej Emisji dla Gminy Zabierzów na lata 2014-2023 wraz z prognozą oddziaływania na środowisko – uchwała nr IX/86/15 Rady Gminy Zabierzów z dnia 31 lipca 2015 r.

-REGULAMIN udzielania dotacji na dofinansowania zmiany systemu ogrzewania poprzez wymianę nisko wydajnych i nieekologicznych kotłów na paliwo stałe oraz innych źródeł ciepła z możliwością spalania odpadów stałych na wysoko sprawne i ekologiczne źródła ciepła w budynkach/lokalach mieszkalnych zlokalizowanych na terenie Gminy Zabierzów.

-Plan Gospodarki Niskoemisyjnej dla Gminy Zabierzów – uchwała nr XV/148/16 Rady Gminy Zabierzów z dnia 26 lutego 2016 r.

-Regulamin udzielania na wymianę systemu ogrzewania w budynkach mieszkalnych w ramach Planu Gospodarki Niskoemisyjnej dla Gminy Zabierzów finansowanego ze środków Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego na lata 2014-2020 – uchwała nr XXXIII/336/17 Rady Gminy Zabierzów z dnia 28 lipca 2017 r.

Przyjęcie powyższych dokumentów pozwoliło na uzyskanie środków zewnętrznych na udzielanie dotacji przy wymianie palenisk na paliwa stałe w ramach Programu Ograniczenia Niskiej Emisji realizowanego przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Krakowie oraz w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego.

Ponadto w 2017 i 2018 r. zostały przyjęte przez Radę Gminy Zabierzów:

  1. Rezolucja adresowana do Marszałka Województwa Małopolskiego, dotycząca podjęcia działań na rzecz ochrony powietrza poprzez zwiększenie środków na realizację Programu Ograniczenia Niskiej Emisji przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Krakowie – uchwała nr XXVIII/295/17 Rady Gminy Zabierzów z dnia 31 marca 2017 r.
  2. Rezolucja adresowana do władz publicznych, dotycząca podjęcia działań na rzecz ochrony środowiska i bezpieczeństwa ekologicznego poprzez prowadzenie polityki energetycznej państwa wspierającej niskoemisyjne ogrzewanie budynków indywidualnych – uchwała nr XXVIII/296/17 Rady Gminy Zabierzów z dnia 31 marca 2017 r.
  3. Rezolucja adresowana do organów administracji rządowej w sprawie włączenia Gminy Zabierzów do rządowego programu pilotażowego „SMOG STOP” dotyczącego termomodernizacji budynków mieszkalnych osób najuboższych – uchwała nr XLIII/421/18 Rady Gminy Zabierzów z dnia 21 marca 2018 r.

Opiniowane były następujące dokumenty:

-Aktualizacja Programu Ochrony Powietrza dla województwa małopolskiego 2017 – opinia pozytywna

-Uchwała Sejmiku Województwa Małopolskiego w sprawie wprowadzenia na obszarze województwa małopolskiego ograniczeń i zakazów eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw; tzw. uchwała antysmogowa – opinia pozytywna

-projektu rozporządzenia Ministra Energii w sprawie wymagań jakościowych dla paliw stałych z dnia 26.07.2018 r. – opinia negatywna (ze względu na zbyt mało restrykcyjne parametry jakościowe paliw dopuszczanych do użytku).

Powyższe akty prawne mają głównie na celu zlikwidowanie bezklasowych kotłów na paliwa stałe oraz wyeliminowanie spalania paliw najgorszej jakości – w szczególności flotów i mułów węglowych. Gmina Zabierzów popiera wprowadzenie norm, które będą regulowały jakość sprzedawanego i użytkowanego paliwa w celach grzewczych. Gmina Zabierzów poparła również wprowadzenie obowiązkowych norm, które powinny spełniać wszystkie kotły na paliwa stałe.

Zgodnie z zapisami uchwały antysmogowej od 1 lipca 2017 r. zakazane jest spalanie:

-flotokoncentratów i mułów węglowych,

-węgla, którego frakcja o uziarnieniu 0-3 mm stanowi powyżej 15% udziału masowego,

-biomasy (w tym drewna) o wilgotności powyżej 20%.

Wszystkie nowo instalowane kotły na paliwa stałe po 1 lipca 2017 r. muszą spełniać wymagania dyrektywy 2009/125/WE z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającej ogólne zasady ustalania wymogów dotyczących ekoprojektu oraz zapewniać automatyczne podawanie paliwa (za wyjątkiem instalacji zgazowujących drewno). Przepis ten dotyczy zarówno nowych budynków, jak i budynków w których wymieniany jest stary system grzewczy.

Kotły zainstalowane przed 1 lipca 2017 r., które nie spełniają powyższych wymagań będą musiały być wymienione do 1 stycznia 2023 r. W przypadku jeśli dotychczas użytkowany kocioł spełnia wymagania klasy 3 lub 4 wg normy PN-EN 303-5:2012 powinien zostać wymieniony do 1 stycznia 2027 r. Dotychczas użytkowane kotły 5 klasy można będzie eksploatować bezterminowo.

Uchwała anstysmogowa dotyczy również miejscowych ogrzewaczy pomieszczeń (m. in. kominki i piece). Nowo instalowane urządzenia po 1 lipca 2017 także będą musiały spełniać wymagania ekoprojektu. Dotychczas eksploatowane urządzenia będą musiały zostać wymienione do 1 stycznia 2023 r., chyba że osiągają sprawność cieplną na poziomie 80% lub zostaną wyposażone w urządzenia zapewniające redukcję emisji zanieczyszczeń na poziomie normy ekoprojektu (np. elektrofiltry).

Realizacja Programu Ograniczenia Niskiej Emisji w 2016 r.

W ramach programu zostało zlikwidowane 170 starych nieekologicznych palenisk na paliwa stałe i zostały one zastąpione nowymi źródłami ogrzewania. Zainstalowane zostały:

  1. Kotły gazowe – 132
  2. Kotły węglowe 5 klasy – 23
  3. Kotły na biomasę 5 klasy – 8

Dotacja wynosiła do 85% kosztów inwestycji. WFOŚiGW udzielał dotacji do 50% kosztów w zależności od mocy kotła i nie więcej niż 7 500 zł przy kotłach gazowych oraz nie więcej niż 4 500 przy kotłach 5 klasy. Urząd Gminy podwyższał kwotę dotacji maksymalnie o dodatkowe 35% – przy czym maksymalna kwota zależała także od powierzchni użytkowej budynku.

Żadna gmina w województwie małopolskim nie zwiększała kwoty dotacji PONE w takim stopniu jak gmina Zabierzów. W znakomitej większości gmin mieszkańcy nie mieli w ogóle możliwości przystąpienia do wymiany palenisk z dotacją.

W ramach programu zostało wypłacone niemal 1,8 mln zł dotacji

W roku 2016 ze 182 gmin województwa małopolskiego w zaledwie 27 mieszkańcy mieli możliwość uzyskania dotacji w ramach PONE. Wśród podkrakowskich gmin zrzeszonych w Stowarzyszeniu Metropolia Krakowska oprócz Zabierzowa tylko Czernichów, Świątniki Górne i Skawina umożliwiały uzyskanie dofinansowania wymiany palenisk w programie PONE. Każda z tych gmin zrealizowała inwestycje w znacznie mniejszym stopniu niż Gmina Zabierzów.

Realizacja PONE pozwoliła na zmniejszenie w znacznym stopniu emisji szkodliwych i rakotwórczych substancji, takich jak: pyły, PM10 i PM2,5; SO2; NOx; CO; CO2 i benzo(α)piren. Zmniejszenie emisji równoważnej zanieczyszczeń wyniosło 47 268,47 kg na rok.

Ponad 1/10 całości środków przeznaczonych dla województwa małopolskiego w ramach Programu Ograniczenia Niskiej Emisji w 2016 r. trafiła do mieszkańców Gminy Zabierzów.

https://www.zabierzow.org.pl/gmina/ochrona-srodowiska-i-gospodarka-odpadami/ochrona-powietrza-informacje/pone-wymien-piec-na-proekologiczny-z-dotacja-2/ - informacja o Programie

Realizacja Programu Ograniczenia Niskiej Emisji w 2017 r.

Zlikwidowanych zostało 135 starych nieekologicznych palenisk, na ich miejsce zainstalowano:

  1. Kotły gazowe kondensacyjne – 64
  2. Kotły wysokosprawne na węgiel – 53
  3. Kotły wysokosprawne na biomasę – 3

Realizacja PONE w 2017 r. pozwoliła na zmniejszenie w znacznym stopniu emisji szkodliwych i rakotwórczych substancji, takich jak: pyły, PM10 i PM2,5; SO2; NOx; CO; CO2 i benzo(α)piren. Zmniejszenie emisji równoważnej zanieczyszczeń wyniosło 41 155,60 kg na rok.

Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego 2014-2020; Zadanie 4.4 Redukcja emisji zanieczyszczeń do powietrza; Poddziałanie  4.4.1 Obniżenie poziomu niskiej emisji ZIT

W ramach programu dotacyjnego można uzyskać dofinansowanie na przeprowadzenie wymiany nieekologicznych palenisk na paliwa stałe na ogrzewanie gazowe, pompy ciepła i kotły na biomasę spełniające wymagania dyrektywy UE – Ekoprojekt

Dotacja wynosi do 8 tys. zł za kocioł, ale nie więcej niż 400-550 zł za 1 kW mocy kotła oraz do 6 tys. zł za modernizację instalacji grzewczej.

Warunkiem niezbędnym przystąpienia do programu będzie wykonanie oceny energetycznej budynku – bezpłatnej. Audytor dobierze odpowiednią moc kotła oraz może wskazać niezbędny do realizacji zakres prac termomodernizacyjnych.

W ramach PGN przewidywana jest modernizacja starych kotłowni w liczbie:

-167 w roku 2018

-100 w roku 2019

-od 2020 r. – kontynuacja w ramach nowego projektu (etap II)

https://www.zabierzow.org.pl/gmina/ochrona-srodowiska-i-gospodarka-odpadami/ochrona-powietrza-informacje/pgn-wymien-piec-na-proekologiczny-z-dotacja/ -informacja o Programie

Pomiary zanieczyszczeń powietrza

W dniach 14 listopada do 25 listopada 2016 r. prowadzone były pomiary w ramach akcji „Małopolska bez smogu” – pyłomierz był umieszczony na Samorządowym Centrum Kultury w Zabierzowie. Akcja odbywała się we współpracy gminy Zabierzów, Radia Kraków i Polskiego Alarmu Smogowego. Podsumowaniem akcji była debata przedstawicieli podkrakowskich gmin w studio Radia Kraków.

W celu kontynuowania pomiarów Wójt Gminy Zabierzów p. Elżbieta Burtan podjęła decyzję o zakupie i zainstalowaniu 23 pyłomierzy – po jednym w każdej miejscowości Gminy Zabierzów. Konkretne rozmowy dotyczące możliwości i warunków stworzenia sieci czujników jakości powietrza w Gminie Zabierzów trwały od listopada 2016 r., a ich finalizacja była możliwa po uchwaleniu budżetu gminy Zabierzów pod koniec stycznia 2017 r.

Obecny stan realizacji: W każdej miejscowości Gminy został zainstalowany czujnik jakości powietrza. W pyłomierze zostały wyposażone w pierwszej kolejności szkoły w: Brzeziu, Bolechowicach, Brzoskwini, Kobylanach, Nielepicach, Rudawie, Rząsce, Zabierzowie i Zelkowie.

https://airly.eu/map/#latitude=50.11012&longitude=19.70053

Kampania informacyjna

We współpracy gmin w ramach Stowarzyszenia Metropolia Krakowska została zaprojektowana ulotka propagująca postawy niskoemisyjne. Ulotka będąca częścią kampanii informacyjnej „Czyste powietrze wspólna sprawa” była dystrybuowana bezpośrednio do budynków mieszkalnych na terenie Gminy Zabierzów wraz z dodatkiem do miesięcznika Znad Rudawy.

Wspólna kampania informacyjna gmin była kontynuowana w sezonie grzewczym 2017/2018, podjęte zostały następujące działania:

-wydruk i dystrybucja do szkół plakatów informujących o stopniu zanieczyszczenia powietrza,

-wydruk i rozmieszczenie na tablicach informacyjnych na terenie gminy plakatów o tematyce ochrony powietrza,

-emitowanie spotu telewizyjnego w TVP Kraków,

-rozmieszczenie banerów i reklam informacyjnych (w tym na autobusach aglomeracyjnych),

-publikacja specjalnych rozszerzonych dodatków do miesięcznika Znad Rudawy wzbogaconych o treści związane z postawami niskoemisyjnymi.

Gmina Zabierzów wyposażyła szkoły i przedszkola w oczyszczacze powietrza. Łącznie ze środków Gminy zakupionych zostało 16 urządzeń poprawiających jakość powietrza. Dodatkowo pozyskane zostało 12 oczyszczaczy powietrza dla szkół i przedszkoli od Marszałka Województwa Małopolskiego w ramach realizacji projektu zintegrowanego LIFE pn. „Wdrażanie Programu ochrony powietrza dla województwa małopolskiego – Małopolska w zdrowej atmosferze” współfinansowanego ze środków Programu LIFE Unii Europejskiej.

Gmina Zabierzów zawarła porozumienia z Krakowskim Szpitalem Specjalistycznym im. Jana Pawła II. W ramach współpracy w listopadzie i grudniu 2017 r. odbyły się  prelekcje dla mieszkańców o wpływie zanieczyszczeń na zdrowie.

Regularne publikowane są artykułów dotyczących ochrony powietrza i zasad prawidłowego gospodarowania odpadami w dystrybuowanym do wszystkich budynków mieszkalnych Gminy dodatku miesięcznika „Znad Rudawy” oraz na stronie Urzędu Gminy Zabierzów.

Organizowany był Ekologiczny dzień dziecka, którego tematem wiodącym był problem zanieczyszczenia powietrza.

Urząd Gminy Zabierzów wsparł w przeprowadzeniu i organizacji Gminnego Konkursu Ekologicznego SMOG ZMIEŃMY TO w 2017 i 2018 r.

Udzielone zostało wsparcie w przeprowadzeniu konkursów ekologicznych dotyczących zanieczyszczeń środowiska i smogu w ramach IX Rodzinnej Familiady Rowerowej.

Już dwukrotnie odbywały się happeningi na rzecz czystego powietrza we współpracy Wydziału Ochrony Środowiska i Gospodarki Odpadami ze szkołami w Zabierzowie.

W lutym 2016 r. zostało zorganizowane spotkanie, w ramach którego uczniowie szkoły podstawowej w Zabierzowie zostali zaproszeni do Urzędu Gminy Zabierzów na wykład dotyczący smogu i zanieczyszczeń powietrza. Wydarzenie zostało zrelacjonowane w prasie i w telewizji.

Natomiast w styczniu 2017 r. do Urzędu Gminy Zabierzów zostali zaproszeni uczniowie z gimnazjum w Zabierzowie, którzy złożyli także petycję o czyste powietrze. Obydwa spotkania zostały poprowadzone przez Kierownika Wydziału Ochrony Środowiska i Gospodarki Odpadami. Uczniowie byli na nich wyposażeni w liczne plakaty, transparenty i maski antysmogowe. Dodatkowo uczniowie z gimnazjum w Zabierzowie otrzymali od Wydziału Ochrony Środowiska i Gospodarki Odpadami ulotki informacyjne o podjętych działaniach ochrony powietrza przez Urząd Gminy. Ulotki były dystrybuowane następnego dnia podczas zebrania szkolnego w celu podnoszenia świadomości ekologicznej wśród rodziców uczniów.

I Zabierzowskie Targi Grzewcze

Targi Grzewcze odbyły się 11 czerwca 2016 r. na rynku w Zabierzowie w godzinach 1000 – 1600. Celem targów było promowanie ekologicznych systemów grzewczych, odnawialnych źródeł energii i energooszczędności w budynkach mieszkalnych. Mieszkańcy mieli możliwość zapoznania się ze stanowiskami producentów i uzyskania fachowych porad. Prezentowane były nowoczesne kotły grzewcze na paliwa stałe i gazowe. Termin targów był zbieżny z początkiem wymiany palenisk w ramach Programu Ograniczenia Niskiej Emisji 2016.

Inwentaryzacja źródeł ogrzewania:

  • Przeprowadzenie inwentaryzacji w terenie przez pracowników Przedsiębiorstwa Usług Komunalnych w Zabierzowie w terminie kwiecień/maj 2018 r.
  • Opracowywanie otrzymanych ankiet (ponad 8 tys. adresów) i tworzenie bazy danych źródeł ogrzewania przed kolejnym sezonem grzewczym.
  • Procedowanie zakupu programu wspomagającego inwentaryzację, wymianę kotłów i zastosowanie odnawialnych źródeł energii.

Promowanie odnawialnych źródeł energii

Gmina Zabierzów wspiera wykorzystanie odnawialnych źródeł energii. W 2015 i 2016 roku gmina Zabierzów brała udział w Projekcie “Instalacja systemów energii odnawialnej na budynkach użyteczności publicznej oraz domach prywatnych”. Wydatkowano na ten cel:

- 1 711 261,56 zł w 2015 roku

-2 045 376,19 zł w 2016 roku.

Łącznie zainstalowano kolektory słoneczne w obrębie 290 nieruchomości.

Ponadto od 2007 roku można uzyskać dofinansowanie w wysokości 4 000 zł do zakładanego systemu wykorzystującego alternatywne źródło energii (energię słoneczną). W latach 2007-2016  wydatkowano z budżetu na ten cel 983 087  zł, systemy solarne zainstalowano w 246 nieruchomościach. Co roku Gmina Zabierzów dotuje z własnego budżetu instalację paneli słonecznych.

Dzięki udzielonemu dofinansowaniu aż na 536 budynkach na terenie Gminy Zabierzów zostały zainstalowane panele słoneczne.

W dniu 18 września br., w  Dworze Dzieduszyckich w Radziszowie, została podpisana Umowa partnerska pomiędzy LGD Blisko Krakowa (będącą Liderem projektu), a Gminami: Czernichów, Liszki, Skawina, Świątniki Górne i Zabierzów.

Projekt pn. „Czysta Energia Blisko Krakowa” umożliwi pozyskanie dofinansowania w ramach Działania 4.1 Zwiększenie wykorzystania odnawialnych źródeł energii Poddziałanie 4.1.1 Rozwój infrastruktury produkcji energii ze źródeł odnawialnych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego na lata 2014-2020 (RPO WM).

Przedmiotem projektu jest kupno oraz montaż jednostek wytwarzających energię cieplną i elektryczną wykorzystujących odnawialne źródła energii, tj.: układów fotowoltaicznych, kolektorów słonecznych, pomp ciepła, a także pieców na biomasę. Urządzenia te, w ramach realizacji projektu, będą montowane w indywidualnych gospodarstwach domowych na terenie gmin partnerskich.

Całkowita wartość projektu wynosi 28 437 012,09 zł, a przyznana wartość dofinansowania ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego wynosi 15 294 014,42 zł.

Zapobieganie spalania odpadów

W celu zapobiegania spalania odpadów w domowych paleniskach Urząd Gminy Zabierzów podejmował następujące działania:

  1. corocznie na tablicach informacyjnych w sołectwach zawieszane były (są) plakaty informacyjne dot. spalania odpadów;
  2. artykuły dotyczące spalania odpadów, jak również artykuły dotyczące zasad prawidłowego gospodarowania odpadami publikowane były (i nadal są) w lokalnych czasopismach;
  3. przedstawiciele Urzędu Gminy uczestniczyli w licznych zebraniach sołeckich – gdzie informowano mieszańców o zasadach prawidłowego gospodarowania odpadami;
  4. sołtysi oraz inne osoby przeprowadzały akcje informacyjno–edukacyjne wśród mieszkańców Gminy Zabierzów (w/w osoby odwiedzały nieruchomości i przeprowadzały rozmowy z mieszkańcami – dotyczące zasad prawidłowego gospodarowania odpadami);
  5. pracownicy Urzędu Gminy wyjeżdżali do szkół i przedszkoli – aby edukować najmłodszych mieszkańców Gminy o zasadach postępowania z odpadami;
  6. Gmina Zabierzów sfinansowała przeprowadzenie w szkołach zlokalizowanych na terenie Gminy Zabierzów spektakli o tematyce ekologicznej pn. „lekcja ekologii – czy śmieci muszą nas zasypać”;
  7. Gmina Zabierzów włącza się w inicjatywy proekologiczne dotyczące odpadów – wyposaża uczniów w worki i rękawice dot. akcji „sprzątanie świata”, jak również zapewnia odbiór odpadów zebranych w czasie tych akcji.

Napotkane utrudnienia w realizacji poprawy stanu jakości powietrza ze szczebla gminnego:

-brak możliwości wprowadzenia zakazu spalania niskiej klasy opału – należy to do kompetencji Sejmiku Województwa, obowiązuje obecnie uchwała antysmogowa dla województwa małopolskiego w tym zakresie

-brak możliwości wprowadzenia zakazu sprzedaży niskiej jakości opału oraz bezklasowych kotłów na paliwa stałe – należy to do kompetencji władz centralnych

-niekorzystna topografia pod względem gromadzenia się zanieczyszczeń powietrza, większość obszaru Gminy Zabierzów jest położona w Rowie Krzeszowickim

Zgłaszanie spalania odpadów

Dnia 20 grudnia 2017 r. została podjęta uchwała nr XXXVIII/385/17 Rady Gminy Zabierzów w sprawie przekazania środków finansowych dla Policji w celu organizacji dodatkowych patroli mających prowadzić kontrole palenisk. Na tej podstawie, na początku 2018 r. Gmina Zabierzów podpisała porozumienie z Policją, na mocy którego wykonywane były wspólne kontrole palenisk, prowadzone przez funkcjonariuszy policji i pracowników urzędu gminy. Zgłoszenia są przyjmowane zarówno przez Urząd Gminy Zabierzów, jak i Komisariat Policji w Zabierzowie.

Podejrzenie spalania odpadów w przedsiębiorstwach należy kierować do Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska, który jest organem właściwym do kontrolowania przedsiębiorców.

Urząd Gminy Zabierzów poważnie traktuje każde zgłoszenie spalania odpadów.

Termomodernizacja budynków program JAWOR oraz program „Czyste powietrze”

Programu Jawor dotyczy poprawy efektywności energetycznej poprzez termomodernizację budynków jednorodzinnych. Program jest realizowany bezpośrednio przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska w Krakowie. Informacje na temat programu można uzyskać pod numerem: 12 422 94 90 lub bezpośrednio pod adresem: Kanonicza 12 w Krakowie.

Program Czyste powietrze – możliwe jest uzyskanie wsparcia finansowego m.in.  na: wymianę starego kotła grzewczego (warunek konieczny), docieplenie domu, wymianę okien i drzwi czy instalację odnawialnych źródeł energii (w formie preferencyjnej pożyczki). Kontakt w sprawie programu: Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Krakowie, ul. Kanonicza 12, Kraków, tel. 12 422 94 90 wew. 2, e-mail: czyste.powietrze@wfos.krakow.pl

https://www.wfos.krakow.pl/jawor - szczegółowa informacja o programie JAWOR

https://www.wfos.krakow.pl/czyste-powietrze/ - szczegółowa informacja o programie Czyste powietrze

W związku z wystosowanym pismem przez Zabierzowski Alarm Smogowy do Urzędu Gminy Zabierzów w formie ankiety skierowanej do Wójta Gminy Zabierzów na dole strony zamieszczona została ankieta wraz z udzielonymi odpowiedziami.

 

 

 

Pliki do pobrania